(Ά) Θεός;

Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στους ανθρώπους που πιστεύουν στο Θεό, στον οποιοδήποτε Θεό, και σε εκείνους που είναι άθεοι. Πρόκειται καθαρά για θέμα στρατηγικής. Διαφορετικά πορεύεται όποιος πιστεύει πως υπάρχει κάτι μετά, το οποίο μάλιστα εξαρτάται από το ποιόν του σε αυτή τη ζωή, και αλλιώς όποιος είναι βέβαιος ότι όλα τελειώνουν εδώ. Η πίστη στο Θεό ή η απουσία της επηρεάζει καθοριστικά όλες τις αποφάσεις που παίρνουμε με μια ασυνείδητη κυρίως διαδικασία.

Δεν είναι εύκολο να απαντηθεί ποια επιλογή είναι ευνοϊκότερη για τον άνθρωπο ή την κοινωνία. Άσε που και ο προσδιορισμός του «ευνοϊκού» εξαρτάται από την ύπαρξη ή ανυπαρξία θρησκευτικής πίστης. Επιπλέον, φαίνεται πως μάλλον η απάντηση δεν είναι μοναδική και αλλάζει ανάλογα με τις περιστάσεις και το χαρακτήρα του καθενός.

Αναμφισβήτητα, όποιος πιστεύει «υποχρεώνεται» είτε συνειδητά είτε από «φόβο» Θεού να ακολουθήσει μια σειρά ηθικών κανόνων. Όλες οι θρησκείες προάγουν τις ατομικές και κοινωνικές αρετές. Αντίθετα, ένας άθεος ευκολότερα υποκύπτει στα πάθη του. Γιατί να μην επιδιώξει ακόμα και ό,τι νοσηρά επιθυμεί αφού στο τέρμα δεν τον περιμένει ένας αδέκαστος κριτής.

Από την άλλη πάλι, οι θρησκείες (οι πλέον δημοφιλείς τουλάχιστον) δίνουν το παράθυρο της μετάνοιας. Έτσι κάποιος μπορεί να ακολουθήσει ένα δρόμο… κακό έχοντας στο πίσω μέρος του μυαλού του πως μπορεί όταν φτάσει στο όριο που ο ίδιος θέτει να αναζητήσει συγχώρεση. Αυτή η διαδικασία είναι εν πολλοίς ασυνείδητη μιας και η μετάνοια οφείλει να είναι ειλικρινής.

Τέλος, όποιος πιστεύει, επειδή ακριβώς τίποτα δεν τελειώνει εδώ, ευκολότερα θυσιάζεται για κάποιο ιδανικό. Αντίθετα, ένας άθεος είναι λογικό να επιδιώκει την παράταση του βίου του με κάθε τρόπο.

Υπάρχουν, όμως, κάποιοι άνθρωποι των οποίων η ζωή δεν επηρεάζεται από τις θρησκευτικές τους επιλογές. Πρόκειται για το σπάνιο είδος όσων έχουν την υψηλή παιδεία να ζυγίζουν τη σημασία και συνάμα την ασημαντότητα της ύπαρξής τους με το σωστό μέτρο. Δε διογκώνουν αλλά ούτε ευτελίζουν τη ζωή τους και θα πάρουν τις ίδιες αποφάσεις είτε πιστεύουν είτε δεν πιστεύουν. Μην μπερδέψετε την παιδεία με τη μόρφωση. Οι άνθρωποι αυτοί απαντώνται εξίσου στα έδρανα καταξιωμένων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και στα απομακρυσμένα χωριά τις Πίνδου. Εκεί ψηλά μπορεί και περισσότερο.

Παίζετε μπιλιάρδο;

Είναι βέβαιο πως θα ήταν όλα αλλιώς αν στο παρελθόν είχατε κάνει μία διαφορετική επιλογή. Δεν υπάρχει όμως κανένας τρόπος να γνωρίζετε αν τα πράγματα θα ήταν καλύτερα ή χειρότερα. Επίσης είναι λάθος η σύγκριση του παρόντος με ένα υποθετικό παρόν, που υπάρχει μόνο στο μυαλό σας και, που ούτε και αυτό έχει σχέση με το παρόν, που θα βιώνατε αν είχατε πάρει μία διαφορετική απόφαση στο παρελθόν. Και αυτό γιατί, παρά την περί του αντιθέτου αντίληψη, οι αποφάσεις μας δεν καθορίζουν το μέλλον μας.

Σκεφτείτε ότι η ζωή σας είναι μία μπάλα του μπιλιάρδου. Μια απόφαση που παίρνετε καθορίζει την ταχύτητα, την κατεύθυνση και τα φάλτσα της μπάλας. Την ίδια στιγμή, χιλιάδες άλλοι παίκτες, στο ίδιο τραπέζι μπιλιάρδου, χτυπούν τις δικές τους μπάλες. Όπως καταλαβαίνετε η πιθανότητα η μπάλα σας να ακολουθήσει την επιθυμητή πορεία είναι, χωρίς υπερβολή, μηδενική. Αντίθετα, θα κινηθεί τυχαία, ως αποτέλεσμα των συγκρούσεων με τις άλλες μπάλες, συγκρούσεων που δεν προβλέπονται με κανένα τρόπο. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα αν σκεφτείτε ότι σε αυτό το τραπέζι υπάρχουν και αστάθμητοι παράγοντες.

Για παράδειγμα, επιλέγετε μία καινούργια δουλειά με καλύτερο μισθό και τόσο κοντά στο σπίτι σας ώστε μπορείτε να ποδηλατείτε κάθε μέρα έως εκεί. Έτσι σας χτυπάει αυτοκίνητο, ατύχημα που δε θα συνέβαινε αν συνεχίζατε στον προηγούμενο εργοδότη που ήταν μία ώρα μακριά με τη συγκοινωνία. Τέτοια παράλογα γεγονότα συμβαίνουν αρκετές φορές και επιβεβαιώνουν την ήδη, απολύτως τυχαία πορεία της ζωής μας.
2018-06-10 18.18.20
Αυτό είναι ένα συμπέρασμα που αρνούμαστε να δεχτούμε γιατί είναι τρομακτικό. Αντιτίθεται στην κοινή λογική αιτίου-αποτελέσματος, στην αξία της αναλογικής ανταμοιβής. Ισοδυναμεί με την παραδοχή ότι ακόμα και αν τα κάνουμε όλα όπως πρέπει ίσως να μην τα καταφέρουμε. Γενικά, συνεπάγεται αναγνώριση της αδυναμίας ελέγχου της ζωής μας στο βαθμό που επιθυμούμε.

Αλλά είναι αλήθεια, μια χρήσιμη αλήθεια, που η αποδοχή της θα βοηθήσει να διαχειριστούμε καλύτερα το παρόν και να αισιοδοξούμε για το μέλλον. Ξέρω πως ακούγεται σαν πολιτική διαφήμιση αλλά είναι το μόνο που μπορούμε να κάνουμε. Και για να γυρίσω στο τραπέζι του μπιλιάρδου όλες οι μπάλες δεν είναι ίδιες. Άλλες είναι πιο μεγάλες και άλλες πιο σκληρές. Επίσης όλες οι μπάλες μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να αλλάζουν σε μέγεθος και σύσταση. Η δική σας μπάλα θα τα καταφέρει καλύτερα αν σε κάθε καραμπόλα, ανάλογα με το τι συναντά, γίνεται άλλοτε πιο σκληρή ή ελαστική και άλλοτε πιο βαριά η ελαφριά. Αν, δηλαδή, αλλάζει όσο και όπως χρειάζεται για να συνεχίσει το ταξίδι της.