Δεν έφυγε ποτέ…

Έχουν περάσει δέκα χρόνια από την τελευταία φορά που το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης ξεκίνησε μια έντονα καθοδική πορεία, αποτέλεσμα μιας οικονομικής κρίσης που ξεκίνησε από τις Η.Π.Α., μετατράπηκε σε απώλεια εμπιστοσύνης και εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο με οδυνηρές συνέπειες για όλες τις χώρες και ειδικά τις οικονομικά ασθενέστερες όπως η δική μας. Έκτοτε η οικονομία των Η.Π.Α. ανέρρωσε όπως και άλλες μεγάλες οικονομίες και οι αριθμοί ευημερούν.

Αλλά δεν ευημερούν οι άνθρωποι. Σε όλο τον κόσμο ακόμα και στην Αμερική, όπου, ίσως, υπήρξε η πλέον πραγματική ανάκαμψη, το οικονομικό και κατ’επέκταση βιοτικό επίπεδο δεν επανήλθε στο σημείο που βρισκόταν πριν. Παγκοσμίως μειώθηκε η αγοραστική δύναμη των κοινωνιών και αυξήθηκε ο πλούτος των λίγων που έγιναν λιγότεροι. Έκτοτε συρρικνώνεται περαιτέρω η μεσαία τάξη και διογκώνεται η ανισότητα μεταξύ των πλουσίων και των υπολοίπων κοινωνικών στρωμάτων.

Πρόκειται για ένα εκρηκτικό μίγμα που έχει επισημανθεί από πολλούς ειδικούς την τελευταία δεκαετία και θα αποτελέσει το υπόβαθρο της επόμενης οικονομικής κρίσης. Πότε αυτή θα συμβεί;

global-financial-crisis.jpg

Αυτό δεν το γνωρίζει κανείς. Η ακριβής στιγμή που κάτι θα πάει στραβά στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και θα αποτελέσει την αφορμή – αλλά όχι την αιτία – για το επόμενο μεγάλο μπαμ δε μπορεί να προσδιοριστεί. Όπως και με τους σεισμούς: οι τεκτονικές πλάκες πιέζουν η μία την άλλη ώσπου κάποια στιγμή η συσσωρευμένη ενέργεια εκτονώνεται σε ένα αδύναμο σημείο. Βεβαίως μετά όλοι εξηγούν τι και πώς συνέβη. Οι οικονομολόγοι, οι σεισμολόγοι και οι επιδημιολόγοι είναι τρεις ειδικότητες που περιγράφουν εξαιρετικά γιατί κατέρρευσαν οι αγορές, έγινε σεισμός ή ξέσπασε μια επιδημία εκ των υστέρων αλλά δε μπορούν να τις προβλέψουν με ακρίβεια που να είναι χρηστική. Άλλωστε, αν μπορούσαν θα τις απέτρεπαν κιόλας ή τουλάχιστον θα πρότειναν έγκαιρα κατάλληλα μέτρα για να περιοριστεί η ζημιά.

Πάντως, οι στατιστικολόγοι – μια άλλη ειδικότητα συναφής με τις προαναφερθείσες – επισημαίνουν πως οι οικονομικές κρίσεις ξεσπούν κάθε οκτώ χρόνια περίπου. Αν είναι έτσι έχουμε αργήσει και πρέπει να περιμένουμε σύντομα κάτι μεγάλο. Δεν είμαι ειδικός αλλά έχω παρατηρήσει πώς πριν από κάθε ηχηρό οικονομικό τράνταγμα επικρατεί… ησυχία. Κάνεις δε μιλά για κινδύνους. Αντιθέτως υπάρχει ένα κλίμα ευφορίας και βεβαιότητας για ένα εύρωστο μέλλον. Όπως τώρα. Μήπως έχουμε μπροστά μας ένα μεγάλο σεισμό; Ας γίνω και εγώ επίδοξος προφήτης και ας πω ότι η επόμενη οικονομική τρικυμία θα ξεσπάσει πριν την άνοιξη του ερχόμενου έτους.

Αυτά βέβαια αφορούν τις αγορές του χρήματος. Ίσως και όσους αποταμιεύουν ή επενδύουν σε χαρτοφυλάκια για να εξασφαλίσουν το μέλλον των παιδιών τους και ευζωία μετά τη συνταξιοδότηση. Η καθημερινή οικονομία, όπως είπα στην αρχή, δεν έφτασε ποτέ τα προ της κρίσης του 2008 επίπεδα. Οι άνθρωποι δε ζουν καλύτερα από πριν πουθενά στον κόσμο. Και αυτό είναι λυπηρό.

Θα κλείσω με μια πεζή αλλά επιβεβλημένη σημείωση. Το σημερινό άρθρο δεν αφορά την Ελλάδα και τις τρέχουσες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις εντός των τειχών για το λόγο που αναφέρω εδώ. Είναι η γενικότερη θεώρησή μου για την παγκόσμια οικονομία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s