Αφθονία αντί ευφυΐας

Ένας μυς που κινείται διατηρείται υγιής και δυνατός ενώ σε αντίθετη περίπτωση ατονεί. Έχει αποδειχτεί πως το ίδιο ισχύει και για τον εγκέφαλο. Η εξάσκηση είναι απαραίτητη για τη διατήρηση αλλά και τη βελτίωση των νοητικών λειτουργιών. Πόσο όμως βοηθούν το μυαλό να παραμείνει δραστήριο οι ανέσεις που παρέχει η τεχνολογική εξέλιξη;

Ας πάρουμε για παράδειγμα την επικοινωνία. Η αφθονία των μέσων οδηγεί σε πλεονασμούς. Έχουμε το κινητό τηλέφωνο στο χέρι και κανονίζουμε ένα ραντεβού, το οποίο στη συνέχεια τροποποιούμε διαρκώς ακόμα και καθώς πηγαίνουμε προς το σημείο της συνάντησης και αρκετές φορές μιλάμε στο τηλέφωνο ενώ βρισκόμαστε σχεδόν πλάτη με πλάτη σε απόσταση λιγότερη των δέκα μέτρων για να μπορέσουμε τελικά να βρούμε ο ένας τον άλλο. Παλιά ένα τηλεφώνημα, από το σταθερό, ήταν αρκετό. Σήμερα η υπερδιαθεσιμότητα των μέσων επικοινωνίας έχει αντικαταστήσει όλους τους τρόπους που έπρεπε να εφεύρει το μυαλό ώστε να μην ακυρωθεί μια προγραμματισμένη συνάντηση.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με τις τηλεδιασκέψεις. Υποτίθεται ότι φέρνουν κοντά αγαπημένα πρόσωπα που είναι πολύ μακρυά αλλά τελικά καταφέρνουν λιγότερα από τα γράμματα που έστελναν οι παππούδες μας. Κάθε βράδυ η επικοινωνία είναι ρηχή. Ξαφνικά δεν υπάρχει κάτι σημαντικό να ειπωθεί, η συζήτηση είναι πιο επιφανειακή από αυτή που κάνουμε με φίλους και συναδέλφους στον καφέ και, δυστυχώς, η μοναξιά χειρότερη όταν κλείνει το Skype. Όταν, όμως, η υπεραστική (ή μάλλον διεθνής) κλήση κόστιζε και, πολύ πιο παλιά, που υπήρχε μόνο η αλληλογραφία, οι λέξεις ήταν μετρημένες και το μήνυμα λιτό και περιεκτικό. Ο εγκέφαλος ήταν σε εγρήγορση, φιλτράριζε τις σκέψεις και τελικά επέλεγε, μέσα στο σπάνιο χρόνο και χρήμα που είχε διαθέσιμο, το κρίσιμο μήνυμα που έπρεπε κατά περίπτωση να μεταφέρει. Τώρα το μυαλό λιπαρό επαναλαμβάνεται, πλατυάζει, ατροφεί.

Φυσικά τέτοια φαινόμενα δεν περιορίζονται στην επικοινωνία ούτε είναι απόρροια μόνο των τελευταίων τεχνολογικών αλμάτων. Είναι το αποτέλεσμα μιας διαρκώς αυξανόμενης αφθονίας ανέσεων. Ένα «παλιό» παράδειγμα είναι το ασανσέρ: διευκολύνει την πρόσβαση στον τρίτο όροφο και εξαφανίζει την ανάγκη να σκεφτούμε τον καλύτερο τρόπο για να μεταφέρουμε τα πράγματα προς τα κάτω και κυρίως προς τα πάνω. Τα μέσα μεταφοράς μειώνουν τις αποστάσεις και τον κόπο. Το μυαλό συνειδητά ή ασυνείδητα δεν αισθάνεται την ανάγκη να σκεφτεί τη βέλτιστη διαδρομή για να εξοικονομήσει ενέργεια και πόρους. Όποιος δεν έχει μυαλό σήμερα έχει… μηχανή, αυτοκίνητο, ο,τιδήποτε.

Η τεχνολογική εξέλιξη είναι το αποτέλεσμα της προσπάθειας και της συνεργασίας πολύ έξυπνων ανθρώπων. Αλλά ενώ τα εργαλεία της είναι εδώ για να μας διευκολύνουν παράλληλα βάζουν το μυαλό μας στον πάγο. Μπορεί να το κρατούν απασχολημένο, όπως για παράδειγμα τα smartphones, αλλά όχι δραστήριο. Η διαφορά είναι τεράστια. Και θα είναι το θέμα επόμενου άρθρου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s